Мемлекеттік Елтаңба – Қазақстан Республикасының басты рәміздерінің бірі
«Елтаңба» термині неміс тіліндегі erbe (мұра) сөзінен шыққан, мұра ретінде берілетін айырым белгі, яғни символдық мағынасы бар пішіндер мен заттардың үйлесімі дегенді білдіреді.
Тарихи деректерге сүйенсек, қазіргі Қазақстан аумағын мекендеген қола дәуіріндегі көшпенділер өзіндік таңба – тотеммен сәйкестендіріп отырған. Кейін бұл бейнелік белгі «тамға» деп атала бастады. Бұл термин алғаш рет Түрік қағанаты кезеңінде қолданысқа енген.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы 1992 жылы ресми түрде қабылданды. Оның авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.
Елтаңбаның пішіні – дөңгелек (шаңырақ). Бұл өмір мен мәңгіліктің символы. Ұлы даланың көшпенділері үшін бұл ерекше құрметке ие бейне болған.
Елтаңбаның орталық геральдикалық элементі – шаңырақтың көгілдір түстегі бейнесі. Шаңырақтан күн сәулесіндей тарап жатқан уықтар барлық бағытқа созылып жатыр. Оң және сол жағында – қанатты пырақтардың бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде – бедерлі бес жұлдыз, төменгі бөлігінде «QAZAQSTAN» деген жазу бар. Барлық элементтер алтын түсте бейнеленген.
Шаңырақ – киіздің негізгі құрылымдық элементі, ол аспан күмбезіне ұқсайды және еуразиялық көшпенділердің дәстүрлі мәдениетінде тіршілік өзегінің символы болып табылады. Елтаңбадағы шаңырақ – барлық ұлт пен ұлысқа ортақ үйдің, ортақ Отанның бейнесі. Қазақстанның орнықты дамуы – әрбір азаматтың әл-ауқатына байланысты, дәл сол сияқты шаңырақтың беріктігі – уықтардың мықтылығына тәуелді.
Қанатты мифтік тұлпарлар – Елтаңбаның негізгі элементтерінің бірі. Жылқы – ежелден бері ерлік, адалдық пен күш-қуаттың белгісі. Тұлпарлардың қанаты – көпұлтты Қазақстан халқының қуатты, өркендеген мемлекет құру арманын бейнелейді. Алтын қанаттар – астық масағына ұқсайды, бұл қазақстандықтардың еңбекқорлығын және елдің әл-ауқатын білдіреді.
Мүйіздердің бейнесі де Елтаңбада кездеседі. Көшпенділер дәуірінде мүйіздер діни рәсімдерде және жауынгерлік тулардың ұшар басында қолданылған. Мифологияда мүйіз – аспаннан берілген ырыс, жердің құнарлығы және жеңіс символы. Мүйізі бар қанатты тұлпар – тарихи және семантикалық мағынасы терең образ.
Бесбұрышты жұлдыз – Елтаңбаның маңызды элементі. Ол ақиқатқа, рухани биіктікке, мәңгілікке ұмтылысты білдіреді. Бұл бейне Қазақстан халқының бейбіт әрі ашық ел болуға деген тілегін көрсетеді.
Елтаңбадағы негізгі түс – алтын (байлық, әділеттілік, жомарттық) және көгілдір (бейбітшілік, тазалық, тұрақтылық).
Ту – мемлекеттің басты рәміздерінің бірі
Ту – мемлекеттің егемендігі мен бірегейлігін білдіретін басты рәміздердің бірі. «Ту» сөзі нидерланд тіліндегі vlag сөзінен шыққан.
Ежелден бері ту – халықты біріктіру мен белгілі бір мемлекеттік құрылыммен сәйкестендірудің символы.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы 1992 жылы қабылданды. Автор – суретші Шәкен Ниязбеков.
Мемлекеттік ту – көгілдір түсті тіктөртбұрышты мата. Ортасында – шұғылалы күн, оның астында – қалықтап ұшқан қыран (бүркіт). Тудың сабының жанында – ұлттық өрнек бейнеленген тік жолақ. Барлық бейнелер алтын түсті. Тудың ені мен ұзындығының арақатынасы – 1:2.
Көгілдір түс – адалдықтың, сенімділіктің, мінсіздіктің символы. Түркі мәдениетінде көк түс – аспан мен ата-бабаға деген адалдықтың белгісі.
Күн бейнесі – байлық, молшылық, өмір мен қуат символы. Күн шұғылалары дән тәрізді, бұл – елдің тоқшылығы мен ырысын білдіреді.
Қыран бүркіт – биліктің, көрегендіктің және дархандықтың белгісі. Ол мемлекеттің тәуелсіздігін, еркіндігін және биік мақсаттарын көрсетеді.
Тудың сабының жанына орналасқан ұлттық өрнек – қазақ халқының мәдениеті мен дәстүрінің көрінісі. Бұл өрнек – халықтың рухани мұрасының символы.